U prošlosti se često postavljalo pitanje: gde je Isus bio između svoje 12. i 30. godine? Kanonska jevanđelja o ovom periodu ćute, ali spisi ruske ekspedicije iz 1887. godine nude detalje koji su izazvali pravu buru u teološkom svetu! U knjizi Tibetsko jevanđelje (Nepoznati život Isusa Hrista), ruski novinar, istraživač i obaveštajac, Nikolaj Notovič prenosi drevno tibetsko predanje zabeleženo u manastiru Hemis na Himalajima. Spis govori o proroku Isi i njegovim duhovnim putovanjima kroz Indiju, Tibet i budističke manastire pre povratka u Palestinu.
Pored teksta samog jevanđelja o životu Svetog Ise, najboljeg među ljudima, u nevelikom pogovoru ispituju se okolnosti objavljivanja, dokazi u prilog i protiv postojanja ovakvog teksta, ali i slobodnije tumačenje cele ove misterije, gotovo na rubu misterije.
Prevod Nada Uzelac | Pogovor Milan Miletić
Izdanje: 2026 | Format 13.5×20cm
Strana 208 | ISBN 9788660201111
1.100 рсд
U prošlosti se često postavljalo pitanje: gde je Isus bio između svoje 12. i 30. godine? Kanonska jevanđelja o ovom periodu ćute, ali spisi ruske ekspedicije iz 1887. godine nude detalje koji su izazvali pravu buru u teološkom svetu! U knjizi Tibetsko jevanđelje (Nepoznati život Isusa Hrista, ruski novinar, istraživač i obaveštajac, Nikolaj Notovič prenosi drevno tibetsko predanje zabeleženo u manastiru Hemis na Himalajima. Spis govori o proroku Isi i njegovim duhovnim putovanjima kroz Indiju, Tibet i budističke manastire pre povratka u Palestinu.
Pored teksta samog jevanđelja o životu Svetog Ise, najboljeg među ljudima, u nevelikom pogovoru ispituju se okolnosti objavljivanja, dokazi u prilog i protiv postojanja ovakvog teksta, ali i slobodnije tumačenje cele ove misterije, gotovo na rubu misterije.
Tekst Tibetskog jevađelja Nikolaja Notoviča donosi fascinantnu i kontroverznu apokrifnu priču o Isusovim „izgubljenim godinama”, popunjavajući prazninu između njegove dvanaeste i tridesete godine. Spis opisuje kako mladi Isus, pod imenom Sveti Isa, u četrnaestoj godini napušta Jerusalim i odlazi na Istok, gde više godina provodi u Indiji, Tibetu i Nepalu, izučavajući drevnu mudrost budizma i hinduizma. Prema tekstu, Isa se brzo sukobljava s hinduističkim bramanima, budući da odbija kaste i tajna učenja, propovedajući jednakost među svim ljudima i dostupnost Boga svima, zbog čega je prinuđen da se skloni na Tibet. Tekst donosi suštinski drugačiju političku verziju suđenja Isusu, gde su rimski namesnik Pontije Pilat i rimske vlasti prikazani kao neposredni krivci i podstrekači pogubljenja, dok je jevrejski narod predstavljen kao njegov zaštitnik.
Tibetsko jevanđelje (Nepoznati život Isusa Hrista) fascinantan i problematičan tekst s kraja 19. veka. Kad je Notovič 1894. godine objavio svoje beleške s putovanja po Ladaku, izazvao je burnu reakciju među evropskim teolozima, istoričarima i orijentalistima. Notovič je tvrdio da je u budističkom manastiru Hemis pronašao i preveo rukopis o proroku Isi (Isusu), koji detaljno opisuje njegove godine života između mladosti i javnog delovanja u Judeji – vreme o kome kanonska jevanđelja ne daju nikakva obaveštenja.
Izdanje donosi detaljan putopis Notovičeve ekspedicije kroz Indiju i Ladak do manastira Hemis, zatim tekst „Života Svetog Ise“, to jest prevod tibetanskog predanja koje istražuje susret istočne filosofije i ranog hrišćanstva. Pogovor pruža uvid u argumente i debate koje su pratile ovo otkriće, uključujući i reakcije tadašnje naučne i crkvene javnosti, kao i fantaziju o samom Notoviču.
Dok zvanična nauka Notovičev tekst smatra pseudonaučnom i literarnom fuzijom 19. veka, njegova tema o „nekanonskom” Isusu i alternativi zvaničnom hrišćanstvu spaja se sa specifičnim fenomenima balkanske i srpske narodne tradicije: Balkan je vekovima bio utočište dualističkih i apokrifnih strujanja (bogumili na Balkanu, babuni u Srbiji). Za ove pokrete zvanična crkvena dogma bila je nepotpuna, pa su se narodna verovanja lakše spajala sa idejama o „skrivenim mudrostima”, duhovnom egalitarizmu i Isusu koji deluje mimo crkvenih hijerarhija.
U srpskim narodnim predanjima i apokrifnim pričama (poput onih iz sabranih zapisa Vuka Karadžića i Veselina Čajkanovića), Isus često deluje, ne kao helenizovani/rimski hrišćanski Pantokrator, nego kao skromni putujući mudrac koji hoda zemljom rame uz rame sa Svetim Savom ili Svetim Petrom. On preispituje društveni poredak, pomaže sirotinji i osuđuje pohlepne – što je struktura identična Notovičevom prikazivanju Isusa (u njegovom tekstu Ise) među indijskim kastama.
Tokom 20. veka bilo je pokušaja da se prihvati Notovičeva tezu kako bi se premostilo balkansko duhovno nasleđe s indoevropskim korenima, pri čemu su se u praobliku hrišćanstva tražile potisnute etičke vrednosti bliske staroj slovenskoj i vedskoj tradiciji. Notovičev prikaz Isusa koji na Istoku uči veštine lečenja lekovitim biljem i molitvom nalazi direktan odraz u balkanskom konceptu „travarstva” i narodnih vidara, gde su se hrišćanske molitve mešale sa predhrišćanskim postupcima iscjeljivanja.
¾
Nikolaj Notovič (1858–1916?) bio je ruski aristokrata, novinar, obaveštajni oficir u službi Ruske Imperije, ali i putnik. Njegovi putopisi s Bliskog istoka i Centralne Azije privukli su veliku pažnju tadašnje evropske čitalačke publike, a Tibetsko jevanđelje njegovo je najpoznatije delo, i danas predmet sporenja.
